Moskova ve St. Petersburg’da Gezilecek Yerler: Kızıl Meydan’dan Hermitage’a

Kızıl Meydan Moskova’nın, hatta Rusya’nın merkezi: yaklaşık üç yüz otuz metre uzunluğundaki taş döşeli meydanın bir yanında Kremlin surları, karşısında cam çatılı GUM pasajı, güney ucunda da renkli, burmalı kubbeleriyle Aziz Basil Katedrali duruyor. Meydanın adındaki “kızıl” sözcüğü eski Rusçada “güzel” anlamına da geliyor.

Kremlin surlarla çevrili bir kale-şehir: yirmi kulesi, içinde katedraller, saraylar ve bugün de kullanılan yönetim binaları var. Aziz Basil Katedrali ise 16. yüzyılda Korkunç İvan döneminde yapıldı; içeride tek büyük bir salon değil, dar koridorlarla birbirine bağlanan küçük şapeller var.

Kızıl Meydan ve Kremlin’de ne yapılır

Kremlin’in içinde gezilen kısım Katedral Meydanı ve çevresi: çarların taç giydiği Uspenski Katedrali, çan kulesi ve dev Çar Topu ile Çar Çanı. Çarlık hazinesinin, tahtların ve Fabergé yumurtalarının sergilendiği Silah Müzesi (Oruzheynaya Palata) ayrı ve saatli biletle giriliyor. Kremlin perşembe günleri kapalı; girişte pasaport isteniyor ve büyük çantalar içeri alınmıyor, emanete bırakılıyor.

Aziz Basil’in içi müze olarak geziliyor; bir saat yetiyor. Meydanın yanındaki Zaryadye Parkı’nda nehrin üstüne uzanan cam korkuluklu köprüden Kremlin’i ve nehri görebilirsiniz. Surların batısındaki Aleksandr Bahçesi’nde Meçhul Asker Anıtı’nda nöbet değişimi saat başı yapılıyor. Kışın Kızıl Meydan’a GUM’un buz pisti kuruluyor; karlı meydanda Aziz Basil’in önünde paten kaymak bu şehrin en bilinen kış görüntülerinden biri.

Kızıl Meydan ve Kremlin’de ne yenir

GUM’un üçüncü katındaki Stolovaya No.57, Sovyet usulü bir self servis lokanta: tepsiyi alıp borş, pelmeni ve köfte seçiyorsunuz, fiyat da meydanın tam karşısında olmasına göre şaşırtıcı derecede uygun. Akşam için Café Pushkin: 19. yüzyıl soylu evi dekoruyla, klasik Rus mutfağını şık bir ortamda sunan, şehrin en bilinen restoranlarından biri. Pahalı ve akşamları rezervasyon gerekiyor. Moskova ve St. Petersburg genelinde ne yenir →

Kızıl Meydan ve Kremlin için önerdiğimiz turlar

Moskova metrosu 1935’te açıldı ve Sovyet yönetimi istasyonlarını “halkın sarayları” olarak tasarlattı: mermer duvarlar, kristal avizeler, mozaik tavanlar ve bronz heykeller. Bugün hâlâ her gün milyonlarca kişiyi taşıyan bir ulaşım ağı, ama aynı zamanda şehrin bedava müzesi.

Arbat ise şehrin en eski caddelerinden biri: bir kilometrelik yaya caddesi, sokak ressamları, hediyelik dükkânlar ve 19. yüzyıl evleri. Caddenin bir ucunda Stalin döneminin yedi gökdeleninden biri olan Dışişleri Bakanlığı binası yükseliyor.

Metroda ve Arbat’ta ne yapılır

Metroyu gezmek için ayrı bilet gerekmiyor: tek biletle istasyondan çıkmadığınız sürece istediğiniz kadar aktarma yapabiliyorsunuz. Kahverengi Halka hattında (5 numara) inip binerek Komsomolskaya’nın sarı tavanlı salonunu, Novoslobodskaya’nın vitraylarını ve Kiyevskaya’nın mozaiklerini görün; Ploşçad Revolyutsii’de bronz köpek heykelinin parlamış burnuna uğur için dokunmak gelenek. Sabah ve akşam iş çıkışı saatlerinden kaçının.

Arbat’ta 53 numaralı ev, Puşkin’in evlendikten sonra yaşadığı ev; bugün küçük bir müze. Caddeden on dakika yürüyünce Kurtarıcı İsa Katedrali’ne varıyorsunuz: 1931’de yıkılan, 1990’larda aslına uygun yeniden yapılan, altın kubbeli dev katedral. Arkasındaki Patriarşi yaya köprüsü hem katedrali hem Kremlin’i aynı karede gösteriyor; akşam ışıklar yandığında en güzel hâlinde.

Metroda ve Arbat’ta ne yenir

Arbat’taki Varenichnaya No.1 Sovyet evlerinin oturma odası gibi döşenmiş, ucuz ve doyurucu bir yer: vareniki (bizim mantıya benzeyen haşlanmış hamur), pelmeni ve kompot. Akşam için Kremlin’in karşısındaki National Oteli’nin zemin katındaki Dr. Zhivago; klasik Rus yemeklerini modern sunan, kahvaltıdan geceye açık bir restoran. Pelmeninin çoğu dana-domuz karışık yapılıyor; domuz yemiyorsanız sipariş verirken sorun. Moskova ve St. Petersburg genelinde ne yenir →

Zamoskvoreçye, adı “Moskova Nehri’nin ötesi” demek: Kremlin’in karşı yakasındaki eski tüccar mahallesi. Alçak evler, kiliseler ve sakin sokaklarıyla merkezin hemen yanında bambaşka bir Moskova.

Tretyakov Galerisi Rus resminin en kapsamlı koleksiyonu: ortaçağ ikonalarından 19. yüzyıl gerçekçi ressamlarına kadar. Galerinin 20. yüzyıl bölümü Yeni Tretyakov’da, Gorki Parkı’nın girişindeki binada; Maleviç’in Siyah Kare’si orada.

Zamoskvoreçye’de ne yapılır

Tretyakov’a yarım gün ayırın; bilet internetten alınıyor ve hafta sonları kalabalık. Sonra nehir boyunca Gorki Parkı’na yürüyün: Sovyet döneminin anıtsal kapısından girilen, nehir kenarında kilometrelerce uzanan bir park. Parkın içindeki Garaj Çağdaş Sanat Müzesi ve yanındaki Muzeon’da toplanmış Sovyet heykelleri görülmeye değer.

Kışın Gorki Parkı’nın yolları sulanıp dev bir buz pistine dönüşüyor; paten kiralanıyor, akşamları müzik ve ışıklarla şehrin en canlı kış buluşma yeri oluyor. Yazın ise aynı yollarda bisiklet ve nehir kenarında şezlonglar var. Parktan Neskuçny Bahçesi’ne doğru nehir kıyısında yürümek de güzel bir uzatma.

Zamoskvoreçye’de ne yenir

Rotanın bu güne önerisi Danilovsky Pazarı: biraz güneyde, Tulskaya metrosunun yanında, kubbeli bir pazar binasının içinde onlarca yemek tezgâhı. Dağıstan, Özbek ve Gürcü yemekleri, taze meyve ve peynir tezgâhları yan yana; öğle için hem ucuz hem çeşitli. Gorki Parkı’nın içinde de kafeler var ama fiyatlar parka göre. Moskova ve St. Petersburg genelinde ne yenir →

Moskova City, nehrin kıvrıldığı yerde kurulmuş gökdelen bölgesi: Sovyet Moskova’sının alçak siluetine 2000’lerden sonra eklenen cam kuleler. Avrupa’nın en yüksek binalarından birkaçı burada.

Bölgenin en iyi tarafı yukarıdan görünen manzara: kulelerin üst katlarındaki seyir teraslarından bütün şehir, Kremlin’in kubbeleri ve Stalin gökdelenleri tek bakışta görünüyor.

Moskova City’de ne yapılır

Federatsiya Kulesi’nin 89. katındaki seyir terası şehrin en yüksek manzara noktası; gün batımına doğru gidin, ışıklar yanarken iniş yapın. Kulelerin arasında alışveriş merkezi ve nehrin üstünden geçen, içinde dükkânlar olan kapalı Bagration yaya köprüsü var.

Bu bölgeyi nehir turuyla birleştirmek iyi bir fikir: Moskova Nehri’nde yıl boyu çalışan, buz kırabilen tekne turları var; kışın bile camlı salonlarında sıcak bir yemekle Kremlin’in önünden geçebiliyorsunuz. Kalkış noktaları ve sezon saatleri değiştiği için gitmeden kontrol edin.

Moskova City’de ne yenir

Rotanın akşam önerisi White Rabbit: Smolenskaya Meydanı’ndaki pasajın tepesinde, cam kubbenin altında; modern Rus mutfağıyla dünyanın en iyi restoranları listelerine girmiş bir yer. Pahalı ve rezervasyon şart, ama şehrin manzarası da hesaba dahil. Daha sade bir akşam için Moskova City’deki alışveriş merkezinin yemek katı yeterli. Moskova ve St. Petersburg genelinde ne yenir →

VDNKh, 1939’da açılan Sovyet sergi alanı: Sovyet cumhuriyetlerinin ve sanayi kollarının pavyonları, altın heykelli fıskiyeler ve geniş bulvarlarla kaplı dev bir park. Halkların Dostluğu Fıskiyesi’ndeki on altı altın kadın heykeli, on altı Sovyet cumhuriyetini temsil ediyor.

Alanın girişinde, titanyumla kaplı, gökyüzüne yükselen roket izi biçimindeki Uzayı Fethedenler Anıtı duruyor. Anıtın tam altında Kozmonot Müzesi var: uzay yarışının Sovyet tarafını anlatan, Gagarin’in ve uzaya giden ilk köpekler Belka ile Strelka’nın hikâyesini gösteren bir müze.

VDNKh’de ne yapılır

Önce Kozmonot Müzesi’ne girin (bir buçuk-iki saat), sonra ana pavyondan başlayıp bulvar boyunca yürüyün. Alan çok büyük; bütün pavyonları görmeye çalışmayın, Uzay pavyonu ve Halkların Dostluğu Fıskiyesi yeter. Kışın alanın ortası dev bir buz pistine dönüşüyor; fıskiyeler kapalı ama pavyonlar ışıklandırılmış oluyor.

Vaktiniz varsa yakındaki Ostankino televizyon kulesine çıkın; şehrin en yüksek yapısı ve seyir katı var. Kuleye çıkışta da pasaport isteniyor.

VDNKh’de ne yenir

VDNKh’nin içinde ve çevresinde, eski cumhuriyet pavyonlarının ruhuna uygun biçimde Kafkas ve Orta Asya mutfağı yapan çok sayıda kafe var; şaşlık, plov ve Gürcü hamur işleri burada hem ucuz hem doyurucu. Soğuk günlerde pavyonların içindeki kafelerde sıcak bir çay ve blini molası verin. Moskova ve St. Petersburg genelinde ne yenir →

Nevsky Prospekt, St. Petersburg’u Amirallik binasından Aleksandr Nevski Manastırı’na kadar boydan boya kesen ana cadde. Kanallar caddeyi dik açıyla kesiyor ve her köprüden bakınca başka bir kartpostal görünüyor.

Caddenin ortasında Kazan Katedrali, yarım daire biçiminde açılan sütun dizisiyle bulvara dönük duruyor. Biraz kuzeyde, Griboyedov Kanalı’nın ucunda Kanlı Kilise var: Çar II. Aleksandr’ın 1881’de suikaste uğradığı yere yapıldı; içi duvardan tavana mozaikle kaplı.

Nevsky Bulvarı’nda ne yapılır

Kanlı Kilise’nin içi müze olarak geziliyor ve gerçekten etkileyici; dışarıdan renkli kubbeleri Moskova’daki Aziz Basil’i andırsa da içerisi bambaşka. Kazan Katedrali ise hâlâ ibadete açık bir kilise; girişte kadınların başlarını örtmesi bekleniyor, kapıda örtü bulunuyor.

Nevsky boyunca yürürken kubbeli Singer Binası’na (bugün büyük bir kitapçı) girin; üst kattaki kafenin camından Kazan Katedrali görünüyor. Yazın kanal turları buradaki köprülerden kalkıyor; kışın kanallar donduğu için tekneler çalışmıyor, onun yerine Griboyedov ve Moyka kanalları boyunca yürümek güzel.

Nevsky Bulvarı’nda ne yenir

Rotanın öğle önerisi Stolovaya No.1 Kopeika: Nevsky üstünde, Sovyet usulü ucuz self servis lokantalar zinciri. Yakındaki Bolşaya Konyuşennaya Sokağı’nda Pışeçnaya’ya da uğrayın: 1958’den beri aynı tarifle pudra şekerli halka tatlı (pışki) satan, hiç değişmemiş bir Sovyet tatlıcısı. Gorohovaya Sokağı’ndaki Zoom Café de kitaplı, rahat bir mola yeri. Moskova ve St. Petersburg genelinde ne yenir →

Hermitage, çarların kışlık sarayında kurulmuş, dünyanın en büyük müzelerinden biri. Koleksiyonun temelini 18. yüzyılda II. Katerina attı; bugün milyonlarca parçası var ve bir ziyarette ancak küçük bir kısmı görülebiliyor.

Sarayın önündeki Saray Meydanı’nın ortasında Aleksandr Sütunu yükseliyor; karşı tarafta ise kemerli Genelkurmay Binası var. Binanın doğu kanadı Hermitage’in modern bölümü: Empresyonistler ve Matisse’ler orada.

Hermitage’de ne yapılır

Hermitage pazartesi kapalı. Bileti internetten alıp gişe kuyruğunu atlayın; kışın vestiyere palto bırakmak zorunlu, girişte orası da sıra oluyor. Ana binada beyaz mermer Ürdün Merdiveni, Malakit Salonu, Leonardo da Vinci’nin iki Madonnası ve Rembrandt salonları ilk sıraya yazılacaklar. En az yarım gün ayırın, haritayı girişte alın; koridorlarda kaybolmak çok kolay.

Ana binadan çıkınca meydanı geçip Genelkurmay Binası’ndaki modern bölüme bakın; aynı biletle ya da ayrı biletle giriliyor, bilet türlerini kontrol edin. Sonra Saray Rıhtımı boyunca yürüyün: karşı kıyıda Petropavlovsk Kalesi ve Vasilyevski Adası’nın ucu görünüyor. Aralıkta meydana yılbaşı ağacı kuruluyor.

Hermitage’de ne yenir

Akşam için rotanın önerisi Palkin: Nevsky üstünde, adını 18. yüzyılda açılan tarihî bir lokantadan alan, saray dönemi Rus mutfağı yapan şık bir restoran. Pahalı ama bir akşam için iyi bir seçim. Müzenin içindeki kafe ise sadece kısa bir mola için; öğleni müze dışına planlayın. Moskova ve St. Petersburg genelinde ne yenir →

Aziz İshak Katedrali’nin altın kubbesi şehrin hemen her yerinden görünüyor. 19. yüzyılın ortasında, kırk yılda tamamlandı; içinde malakit ve lapis lazuli kaplı sütunlar ve dev mozaikler var.

Katedralin nehir tarafındaki Senato Meydanı’nda Bronz Süvari duruyor: şehrin kurucusu Büyük Petro’nun, şaha kalkmış atıyla tek bir dev granit kayanın üstünde duran heykeli. II. Katerina yaptırdı; Puşkin’in aynı adlı şiiriyle Rus edebiyatının da simgesi oldu.

Aziz İshak çevresinde ne yapılır

Katedralin içi ve kubbenin etrafındaki kolonad ayrı biletle geziliyor. Kolonada iki yüzü aşkın basamak çıkılıyor ve oradan Neva’yı, Hermitage’i, Petropavlovsk’un altın kulesini ve şehrin çatılarını görüyorsunuz; St. Petersburg’un en iyi manzarası burası. Kışın üst kat çok rüzgârlı, sıkı giyinin.

Bronz Süvari’den sonra Amirallik binasının önündeki Aleksandr Bahçesi’nden geçin. Biraz güneyde, Moyka Kanalı kıyısındaki Yusupov Sarayı, Rasputin’in öldürüldüğü saray olarak biliniyor ve geziliyor; özel saray tiyatrosu da görülmeye değer.

Aziz İshak çevresinde ne yenir

Rotanın iki önerisi de bu bölgede. Teplo, katedralin hemen arkasındaki sokakta, adı gibi “sıcak” bir ev havası olan, odaları birbirine açılan rahat bir restoran; Rus ve Avrupa yemekleri, öğle için ideal. Severyanin ise eski Petersburg dairesi gibi döşenmiş, klasik Rus mutfağını özenle yapan bir yer; akşam için rezervasyon yapın. Moskova ve St. Petersburg genelinde ne yenir →

St. Petersburg 1703’te bu küçük adada, Petropavlovsk Kalesi’nin temeliyle kuruldu. Kalenin içindeki Petropavlovsk Katedrali’nin yüz yirmi iki metrelik altın kulesi şehrin simgelerinden biri; Büyük Petro’dan son çar II. Nikolay’a kadar Romanovların mezarları bu katedralde.

Kalenin karşısında, Neva’nın ikiye ayrıldığı noktada Vasilyevski Adası’nın burnu (Strelka) var: eski borsa binası ve önünde, gemi pruvalarıyla süslü iki kırmızı Rostral Sütunu.

Petropavlovsk ve Vasilyevski’de ne yapılır

Kale avlusuna giriş ücretsiz; katedral ve kalenin içindeki müzeler biletli. Her gün öğlen tam on ikide Nariskin burcundan top atılıyor, şehrin her yerinden duyuluyor. Kalenin Neva’ya bakan duvarının önündeki kumsaldan Hermitage’in cephesi tek karede görünüyor.

Sonra Birjevoy Köprüsü’nden Strelka’ya yürüyün. Vasilyevski Adası’nda Büyük Petro’nun merak kabinesi olarak kurduğu Kunstkamera, Rusya’nın ilk müzesi. Kışın Neva donuyor ve bazı insanlar buzun üstünde yürüyor; buz kalınlığı her yerde aynı değil, siz kıyıda kalın.

Petropavlovsk ve Vasilyevski’de ne yenir

Rotanın akşam önerisi Koryuşka: kalenin içinde, Neva’ya ve Hermitage’e bakan bir restoran. Adını şehrin baharda yenen küçük balığı koryuşkadan alıyor; balık ağırlıklı bir menü ve şehrin en iyi manzaralarından biri var. Vasilyevski Adası’ndaki sokaklarda öğrencilere hitap eden ucuz kafeler de var. Moskova ve St. Petersburg genelinde ne yenir →